عده ای برای رهایی از شر و آزار «قریش»، به منظور تحصیل یک محیط آرام، برای بپا داشتن شعائر دینی و پرستش خدای یگانه، تصمیم گرفتند، که خاک «مکه» را ترک گویند، و دست از کار و تجارت، فرزند و خویشان بردارند؛ ولی متحیر بودند چه کنند، کجا بروند. زیرا می دیدند سرتاسر شبه جزیره را بت پرستی فرا گرفته است، و در هیچ نقطه ای نمی توان ندای توحید را بلند نمود، و دستورات آئین یکتاپرستی را برپا داشت. با خود فکر کردند بهتر این است که مطالب را با خود پیامبر در میان بگذارند. پیامبری که آئین او بر اساس «إن أرضی واسعه فایّای فاعبدون»[۱] است. یعنی:«سرزمین خدا پهناور است نقطه ای را برای زندگی بگزینید که در آن جا توفیق پرستش خدا را داشته باشید».

هجرت محمد و مسلمانان به مدينه

ابوالقاسم محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم (‎۵۷۰ - ۶۳۲) بنیانگذار و پیامبر دین اسلام و در نظر مسلمانان، آخرین و بزرگترین پیامبر در سلسله پیامبران خدا می باشد. مسلمانان محمد را تحویل دهنده کتاب آسمانی قرآن و بازگرداننده آیین اصلی و تحریف نشده یکتاپرستی (یا همان دین آدم، ابراهیم، موسی، نوح، عیسی و سایر پیامبران پذیرفته شده در اسلام) می دانند. او همچنین به عنوان یک سیاست مدار، بازرگان، فیلسوف، خطیب، قانون گذار، اصلاح طلب، فرمانده جنگی، و برای مسلمانان و پیروان برخی مذاهب دیگر مأمور تعلیم فرامین الهی محسوب می شود.^[۵] به عقیده مسلمانان و به تصریح قرآن، محمد قبل از دریافت وحی یا بعثت همچون پدرانش به دین حنیف که آنرا آیین ابراهیم و برمبنای یکتاپرستی می دانند، بوده است.^[۶

محمد در سن ۴۰ سالگی به پیامبری برگزیده شد^[۸] و در بین مردان علی بن ابیطالب و در بین زنان خدیجه اولین کسانی بودند که به وی ایمان آوردند.^[۹] محمد تا سه سال پس از بعثت دعوت خود را آشکار نکرد و پس از سال سوم با وحی از طرف خداوند، دعوت خود را آشکار نمود. اولین گروهی که محمد آن ها را آشکارا به اسلام دعوت نمود، عمو زادگان خود، مردان بنی هاشم بودند. پس از آن به کوه صفا رفت و تمام قریش را آشکارا به اسلام دعوت نمود.

قبایل عرب بر اساس تبار و نژاد به دو گروه جنوبی یا یمنی (قحطانی) و شمالی (عدنانی) که خود قبایل و عشایر مختلفی داشتند و در مناطق تهامه، نجد، یمامه، حجاز، شام و عراق پراکنده بودند، تقسیم می شدند. بسیاری از قبایل جنوبی به مناطق شمالی نقل مکان کرده بودند و بیشتر اعراب ساکن مناطق شمالی صحرا نشین بودند و به طور عمده به شترپروری و شترداری اشتغال داشتند.^[۳] در هنگام ظهور اسلام در شبه جزیره عربستان اعراب سه دسته بودند:

1. اعراب بائده: قدیمی ترین قوم اعراب که پیش از همه در عربستان می زیستند، اما نسل شان منقرض شده بود.
2. اعراب نجد: این قوم در شرق شبه جزیره زندگی می کردند و نام عربستان را به نام جد خودشان، یعنی عربستان سعودی قرار دادند.
3. اعراب حجاز: اصیل ترین قوم عرب بودند که در شمال و غرب شبه جزیره ساکن بودند و به دلیل وجود کعبه محترم ترین قوم عرب به حساب می آمدند.^[۴]

تاریخ اسلام از عربستان با بعثت محمد بن عبدالله در قرن هفتم میلادی آغاز شد. برطبق باور مسلمانان، محمد فرستاده خداوند می باشد و قرآن نیز معجزه ای است که به همراه دارد. توسعهٔ تاریخی اسلام بر ساختار سیاسی، اقتصادی و نظامی چه در خارج و چه در داخل جهان اسلام تاثیر گذاشته است.

معارفه

اسلام دینی یکتاپرستانه و یکی از ادیان ابراهیمی جهان است.^[۱]پیروان این دین را مسلمان می گویند. مسلمانان بر این باورند که خدامستقیماً بر بسیاری از پیامبران وحی فرستاده و محمد آخرین آنها است.^[۲] اکنون، اسلام از نظر شمار رسمی پیروان در مکان دوم (پس از دین مسیحیت) جای دارد. کتاب دینی مسلمانان قرآن است که بر باور مسلمانان محمد بن عبدالله آن را به وسیلهٔ وحی الهی دریافت می نمود و آن را به مسلمانان ابلاغ می داشت. دین اسلام عمدتاً به دو مذهب سنی و شیعه تقسیم می شود که هر یک از آن ها زیر شاخه های متعددی دارا می باشند. بیشتر جمعیت مسلمانان جهان را سنی ها تشکیل می دهند.